Türkiye’de “mutlak butlan” kararının açıklanmasının ardından, siyasi gelişmelerin finansal piyasalara derin etkileri gözlemleniyor. İktisatçı ve yazar Mahfi Eğilmez, son yazısında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Kurultayı’na ilişkin bu kararın ardından yaşanan piyasa dalgalanmalarını ve ekonomi yönetiminin acil müdahale stratejilerini detaylı bir şekilde ele aldı. Eğilmez, siyaset ile finans arasındaki ilişkinin ne kadar hassas bir yapıya sahip olduğunu vurgularken, toplumun hukuki ve siyasi krizlere karşı gösterdiği tepkisizliği sosyolojik bir çerçevede değerlendirdi.
Borsa ve Döviz Piyasasında Sert Düşüş
Mahfi Eğilmez, kararın açıklanmasıyla piyasalarda ani bir panik havası oluştuğunu belirtti. BIST 100 endeksi, Perşembe günü 14.012 puandan başlamasına rağmen, bu gelişmenin ardından yüzde 6.05 oranında düşerek 13.164 puana geriledi. Eğilmez, finansal stresin diğer göstergelere yansıdığını şöyle açıkladı: “Döviz talebinde önemli bir artış yaşandı ve kur yukarı yönlü bir seyir izlemeye başladı. Tahvil piyasasında yaşanan satış dalgasıyla gösterge tahvil faizi hafta sonunda yüzde 44.24’e ulaştı. Türk lirası gecelik endeks swaplarında faizin yüzde 43’e yaklaşması, piyasanın sıkı para politikası beklentisini fiyatlamaya başladığını gösteriyor.” Türkiye’nin risk priminin de etkilendiğine dikkat çeken Eğilmez, CDS priminin 20 baz puan artışla 261 baz puana yükseldiğini ifade etti.
Kriz Müdahalesi: Varlık Fonu ve Merkez Bankası
Eğilmez, borsadaki hızlı düşüşün başta devre kesicilerle durdurulmaya çalışıldığını ve Türkiye Varlık Fonu’nun Cuma günü devreye girerek yoğun alımlar yaptığını, bu sayede BIST 100 endeksinin haftayı 13.808 düzeyinde kapattığını belirtti. Kur tarafında ise Merkez Bankası’nın (TCMB) müdahalesine dikkat çeken Eğilmez, “TCMB, döviz satarak kuru kontrol altına almayı başardı. USD/TL kuru 45.59’dan 45.70’e yükselmesine rağmen, TCMB bunun ötesine geçişe izin vermedi. Ayrıca, döviz satışı yaparken rezervlerini kullandı,” şeklinde konuştu. Eğilmez, parasal genişlemeyi kontrol altına almak amacıyla kredi büyüme sınırlarının düşürüldüğünü de hatırlattı.
Piyasa Aldırmazlığı Kavramı Üzerine Tahlil
Eğilmez, yazısında yaşanan olayların sosyolojik analizini yaparak, “Geçmişte uzun süreli olumsuz etkiler yaratacak durumlar bugün yalnızca birkaç gün sürüyor,” diyerek bu durumu “piyasa aldırmazlığı” kavramıyla tanımladı. Toplumun, değer kayıplarını göz ardı ederek finansal yatırımlarına odaklandığını vurgulayan Eğilmez, ünlü yazar Kemal Tahir’in “Esir Şehrin İnsanları” romanındaki bir örneği okuyucularıyla paylaştı. Eğilmez, insanların artık vicdanlarıyla değil, hesap makineleriyle hareket ettiğini belirterek, “Haksızlıklar ve hukuksuzluklar kısa süreli konuşulup ardından gündemden düşüyor,” yorumunu yaptı.
Toplumun Kaybı: Gelecek Soruları
Siyasal iktidarın toplumdaki bu “piyasa aldırmazlığı” eğilimini iyi analiz ettiğini ve stratejilerini bu yönde belirlediğini ifade eden Eğilmez, yazısını ekonomi yönetimini bekleyen kritik bir soruyla sonlandırdı: “Siyasal iktidar, kaybetmek bir yana hedeflediği siyasi aşamaya biraz daha yaklaşmış gibi görünüyor. Peki, toplumun yitirdiği zaman, artan faizler, maddi kayıplar ve üretimdeki düşüşler ne olacak?”
