Yusuf Arslan
2 Haziran 2026
Yeni bir uluslararası araştırma, en yaygın böcek ve sinek kovucu bileşenlerden biri olan DEET’in, sivrisinekler tarafından “yemek sinyali” olarak algılanabildiğini göstermiştir. Türkiye’de de görünmeye başlayan Aedes aegypti türü sivrisinekler üzerinde gerçekleştirilen deneyde, şartlandırılan sivrisineklerin yüzde 60’ından fazlası, DEET kokusunu kanla ilişkilendirdi. Journal of Experimental Biology dergisinde yayımlanan bu çalışmada, araştırmacılar sivrisinekleri laboratuvar ortamında DEET kokusuna maruz bırakarak besledi. Dört seans sonunda, bu sivrisinekler koruyucu kimyasalın kokusunu, besin kaynağı ile eşleştirmeyi öğrendiler. Şartlandırılmış sivrisineklerin çoğunluğu, DEET ile kaplanmış bir eli, kaplanmamış bir ele tercih etti.
Aedes aegypti türü, Zika, dang humması ve sarı humma gibi ciddi hastalıkları taşıyan bir türdür. Genelde tropik iklimlerle ilişkilendirilse de, iklim değişikliği nedeniyle Akdeniz bölgesinde ve Türkiye’nin güney kıyılarında daha sık görülmeye başlamıştır. Yaz aylarında sivrisineklerin yoğunlaştığı dönemlerde, kendimizi korumak için kullandığımız sinek kovucu spreylerin etkinliği, bu hastalıklardan korunmak için giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
Uzmanlar, DEET’in hala en etkili koruyucu olduğunu belirtirken, spreyin ciltte seyreldiğinde riskin başladığını vurgulamaktadır. Kokunun yoğunluğu azaldığında, sivrisinekler hem kişiyi daha kolay tespit edebilmekte hem de bu zayıflayan kokuyu ödül olarak ilişkilendirebilmektedir. Bu nedenle, uzmanlar düzenli aralıklarla spreyin tazelenmesini öneriyor. Özellikle terleme ve uzun süre açık hava etkinliklerinde, ciltteki koruyucu katmanın zayıflamasına izin vermemek gerekiyor.
Yusuf Arslan
