“`html
AYM, Basın İlan Kurumu’nun İlan Cezası Yetkisini İptal Etti
2019 yılından bu yana Basın İlan Kurumu’nun (BİK) ilan cezalarına karşı mücadelesini sürdüren Evrensel, Anayasa Mahkemesi’nden (AYM) önemli bir karar aldığını duyurdu. Mahkeme, “yasal düzenlemelerin keyfiliğe yer vermeyecek şekilde belirgin, erişilebilir ve tahmin edilebilir olması gerektiğini” vurgulayarak, hukuki mücadelesini sürdüren gazetenin ilan iptali işleminin iptalini talep etti.
30.10.2025
Anayasa Mahkemesi, hem yerel hem de ulusal basın için hayati öneme sahip olan BİK ilanlarının keyfi nedenlerle kesilmesine dair başvuruları değerlendirerek karara varmış durumda. Bu karar, özellikle bazı medya organlarının temel gelir kaynağını oluşturan ilanların durdurulmasını etkiliyor.
Kurumun basın yayın kuruluşlarına uyguladığı süreli ilan durdurma cezaları ile birlikte, Evrensel gazetesinin ilanlarının tamamen kesilmesine neden olan 17 Haziran 2025 tarihli karar, 13 Ekim 2025’te Resmi Gazete’de yayımlandı.
Yüksek Mahkeme, BİK’in ilan ve reklam kesme cezası uygulama yetkisinin hangi durumlarda geçerli olacağının yasal olarak net bir şekilde düzenlenmediğini, bu sebeple Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi ve Yasa’nın 49. maddesinin (a) bendini iptal etti.
İptal edilen düzenlemeye göre, “basın ahlak kurallarına” uymayan gazetelere ve dergilere verilecek ilan ve reklamların iki ayı geçmeyecek şekilde kesilmesi öngörülüyordu. Ne yazık ki, kanunda basın ahlakının ne şekilde tanımlandığı veya ihlalin kamuoyundaki etkilerine dair bir açıklama yapılmamıştı.
“Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz”
Bu karar, Gazeteciler Cemiyeti tarafından BİK’in uygulamalarına karşı açılan davanın ardından alınmıştır. Gazeteciler Cemiyeti’nin avukatı Gökhan Tekşen, AYM kararının ifade ve basın özgürlüğü açısından önemli bir kazanım sağladığını ifade etti. Tekşen, “Bu kararla birlikte, Basın İlan Kurumu’nun 49-a maddesi çerçevesinde yaptırım yetkisini kaybettiğini, dolayısıyla fiilen herhangi bir yaptırım uygulama hakkının kalmadığını” dile getirdi.
Avukat Tekşen, Anayasa’nın 29. maddesindeki “Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları ve gazetenin mali kaynakları kanunla belirlenir” ibaresine dikkat çekerek, “BİK, yönetmeliklere dayalı olarak yaptırım uyguluyordu. Ancak cezaların hukuki bir dayanağı olmalı ve yasaların net düzenlemelere sahip olması gerekmektedir” yorumunda bulundu.
Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi, AYM başvurusunda, BİK Teşkilat Kanunu’nda resmi ilan ve reklam kesme cezalarına dair koşulların belirlenmemiş olduğu, yaptırımların belirsiz kurallara dayanarak uygulandığına vurgu yaptı; bunun Anayasa’nın 13., 26., 28. ve 29. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek, kuralların net bir çerçevede düzenlenmesi gerektiği ifade edildi.
AYM: “Yasal Düzenlemeler Keyfiliğe Yer Vermemelidir”
Mahkeme, yasal düzenlemelerin yalnızca mevcut olup olmadığının yeterli olmadığını, bunun yanında keyfiliğe izin vermeden belirgin, ulaşılabilir ve tahmin edilebilir düzenlemeleri içermesi gerektiğine karar verdi. Ayrıca, muğlaklığa dikkat çekerek, cezaların belirsiz kurallara dayandığını belirtti: “Kurul, gazete, dergi ve internet sitelerinin hangi koşullarda yaptırım uygulanacağını belirleme yetkisi kazandı” açıklamasını yaptı.
Önceki tarihlerde, AYM, Evrensel, Cumhuriyet, BirGün ve Sözcü gazetelerinin başvurularını birleştirerek, 10 Mart 2022 tarihinde vermiş olduğu pilot kararında, BİK’in ilan ve reklam kesme cezalarının basın özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmişti.
Mahkeme, Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş. ve diğer ilgili tarafların kararında, “her kuralın net ve tartışmaya yer vermeyecek biçimde ele alınarak düzenlenmesi gerektiğini” vurgulamıştı.
AVUKAT Gökhan Tekşen, AYM’nin iptal kararını, yürümekte olan davalarda dikkate alınması gereken önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
Evrensel gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal ise, AYM kararının kurumun geçici ilan iptali yetkisini kaldırmasına karşın gazetenin ilan gelirleri kaybı nedeniyle yaşadığı ciddî sorunların devam ettiğini ifade etti: “Evrensel gazetesinin ilan alma hakkı, basın ilan kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle tamamen iptal edildi. Yine de bu konuda okuyucularımızın duyarlılığı önemli bir kazanım oldu, ancak ilan gelirinin kaybını telafi etmiyor.” Özdal, resmi ilan hakkının iptal edilmesinin “bir nefes borusunun kesilmesi” anlamına geldiğini belirtti.
Basın İlan Kurumu, 2019 Eylül ayında Evrensel’in resmi ilan ve reklam yayımlama hakkını durdurdu, ardından Ağustos 2022’de tamamen iptal etti. Evrensel, bu kararın iptali için başlattığı hukuki süreçte, BİK’in kanunları çarpıtarak hukuka aykırı hareket ettiğini savundu.
Evrensel’in avukatı Devrim Avcı, AYM’nin kararını olumlu bir gelişme olarak değerlendirirken, bu kararın mevcut davaları da etkileyebileceğine dikkat çekti. Avcı, “Bu karar, AYM’nin resmi ilan kesmenin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine dair önceki kararlarının bir yansımasıdır” dedi.
Evrensel‘in İlanlarının Süresiz İptali: “Nefes Borumuzu Kestiler”
Avukat Tekşen, bütün bu hukuksuzlukların en üst yargı mercii tarafından tespit edildiğini ve bu durumun açıkça belirtildiğini ifade etti.
Yeni Asya gazetesi de benzer bir durumda bulunmuş ve BİK’li ilgili işlemleri hukuka aykırı bularak iptal edilmiştir.
Etiketler: anayasa mahkemesi, Basın İlan Kurumu, basın ilanları, evrensel, medya
“`
